Jednym z glownych uzasadnien ustawy byla chec wsparcia malych, niezaleznych sklepow rodzinnych, ktore mialy zyskac gdy konkurencja wielkich sieci bedzie zamknieta. Po kilku latach mozna ocenic, ze ten cel nie zostal osiagniety.
Kto zyskal, a kto stracil
Beneficjenci
Przegrani
Male sklepy - nieudana ochrona
Wbrew oczekiwaniom, zakaz handlu nie zatrzymal obserwowanego od lat trendu spadku liczby malych sklepow. Likwidacja drobnych sklepikow postepowala nadal.
Paradoks ustawy: Przepisy faworyzuja male placowki (do 200 m2, gdzie wlasciciel sam staje za lada), ale w malych sklepach - jak wykazuje PIP - najczesciej dochodzi do naruszen praw pracowniczych.
Srednie przedsiebiorstwa - najwieksi przegrani
Najbardziej poszkodowane okazaly sie sklepy sredniej wielkosci. Zbyt male, by przeniesc sprzedaz do internetu, a jednoczesnie zbyt slabe, by rywalizowac agresywnymi promocjami z hipermarketami.
- Utrata handlowych niedziel pozbawila je cennej czesci utargu
- Klienci woleli zakupy hurtem w wiekszym markecie w piatek-sobote
- Wielu srednic firm handlowych upadlo lub popadlo w klopoty finansowe
- Statystyki Coface pokazuja wzrost upadlosci w handlu detalicznym
Duze sieci - adaptacja bez strat
Najwieksi rynkowi gracze poradzili sobie z zakazem stosunkowo dobrze:
- Wydluzyli godziny otwarcia w piatki i soboty (do 22-23, czasem do polnocy)
- Organizowali intensywne promocje weekendowe
- Rozwijali sprzedaz online z dostawa do domu
- Dyskonty (Biedronka, Lidl) nadal otwieraja dziesiaki nowych sklepow rocznie
Koncentracja rynku: Polski handel coraz bardziej zdominowany jest przez kilka duzych sieci, podczas gdy drobni polscy kupcy znikaja. Zakaz przyspiesza te tendencje.
Stacje paliw - nieoczekiwany beneficjent
Stacje benzynowe (np. Orlen) odnotowaly boom sprzedazowy. Ich obroty w segmencie sklepow i produktow pozapaliwowych rosly dwucyfrowo kazdego roku po 2018.
Stacje rozszerzyly oferte (wiecej artykulow spozywczych, pieczywo), przejmujac czesc popytu. Orlen stal sie nieformalnie "detalistą niedzielnym" w kraju.
Wnioski
Strukturalny efekt zakazu handlu w niedziele wzmocnil najsilniejszych graczy rynkowych, a najslabszym zaszkodzil. Duze sieci handlowe dzieki zasobom zaabsorbowaly cios i utrzymaly sprzedaz, natomiast drobny handel i srednie sklepy stracily klientow i udzial w rynku.
Panstwowy Rzecznik MSP przyznal, ze zakaz nie spelnil zalozen - nie poprawil sytuacji drobnego biznesu.
Zrodla: Instytut Obywatelski, GUS, Dun & Bradstreet, Coface, Rzecznik MSP