Branza handlowa generuje ok. 15% polskiego PKB i zatrudnia blisko 2 mln osob. Wprowadzenie zakazu handlu w niedziele w 2018 roku musialo wiec wywrzec znaczacy wplyw na cala gospodarke.
Spadek sprzedazy detalicznej
Wedlug ekonomistow PKO BP, jedna niehandlowa niedziela obniza miesieczny wolumen sprzedazy detalicznej o ok. 1,1%. Symulacje wskazuja, ze rozszerzenie zakazu na wszystkie niedziele skutkowalo lacznym spadkiem sprzedazy o ok. 3,3% w porownaniu ze scenariuszem bez regulacji.
Polska Rada Centrow Handlowych podkreslala, ze niedziela nalezala tradycyjnie do dni o najwyzszych obrotach w tygodniu. Wedlug PRCH przywrocenie handlu we wszystkie niedziele mogloby zwiekszyc obroty handlu o ok. 4% rocznie.
Zmiana nawykow zakupowych
Polacy dostosowali sie do nowych warunkow, przesuwajac zakupy na inne dni. GUS odnotowal ciagle wzrosty sprzedazy w marcu-lipcu 2018, jednak w kwietniu dynamika wyhamowala bardziej niz oczekiwano.
Efekt kumulacji: W marcu 2018 sprzedaz zywnosci skokowo wzrosla o 14% r/r - konsumenci robili wieksze zapasy przed swietami i niehandlowa niedziela. W kwietniu sprzedaz zywnosci spadla o ponad 10%.
Sieci handlowe aktywnie stymulowaly zakupy w piatek-sobote poprzez kampanie marketingowe i promocje. Wedlug Carrefoura wzrosla liczba klientow i wartosc koszyka zakupowego w piatki, soboty oraz poniedzialki.
E-commerce jako beneficjent
Zakaz posrednio sprzyja e-commerce - konsumenci przeniesli czesc wydatkow do internetu, zamawiajac online w niedziele. Dopiero pandemia 2020 r. wywolala skokowy wzrost sprzedazy online - niektorzy e-sprzedawcy zwiekszylli liczbe zamowien nawet o 100%.
Niewykorzystany potencjal
Eksperci Credit Agricole wyliczyli, ze w kwietniu 2018 rosnaca liczba niedziel z zakazem obnizyla roczna dynamike sprzedazy o okolo 1 punkt procentowy. Wzrost zakupow w czwartki-soboty oraz w internecie nie zrekompensowal w pelni straty niedzielnej sprzedazy.
Utracone wplywy podatkowe: Nizsze obroty handlu oznaczaja takze mniejsze wplywy z podatku VAT i CIT do budzetu panstwa. Szacuje sie, ze corocznie panstwo traci setki milionow zlotych z tego tytulu.
Podsumowanie
Przychody sektora handlu detalicznego rosly w ujeciu rocznym nadal solidnie w pierwszych latach obowiazywania ustawy, ale byly nizsze niz potencjalnie moglyby byc bez zakazu. Konsumpcja prywatna rosla w tempie 4-5% rocznie, jednak ekonomisci wskazuja, ze ograniczenie handlu lekko to tempo oslabilo.
Silny wzrost dochodow gospodarstw domowych i dobra koniunktura zdolaly zneutralizowac wieksze negatywne skutki makroekonomiczne zakazu. Niemniej dlugofalowo sektor detaliczny odczuwa ograniczenia wynikajace z ustawy.
Zrodla: PKO BP, Credit Agricole, Polska Rada Centrow Handlowych, GUS, Ministerstwo Przedsiebiorczosci i Technologii